Tue. Nov 19th, 2019

PARAĆIN ONLINE

Lokalne vesti

13. oktobar dan oslobođenja Paraćina

3 min read

Paraćin je bio pod okupatorskom čizmom četiri godine. Za to vreme, neprijatelj sa domaćim izdajnicima, svojim trabantima i satelitima, vršio je zločine nad našim narodom. Ipak, ničija do zore nije gorela…

Početkom oktobra 1944. godine sa pravca istoka nastupaju jedinice Crvene armije. Nemci su pokušali da organizuju odbranu da osiguraju svoje povlačenje i 9. oktobra formacija od 30 do 40 vojnika Vermahta je zaposela fabriku štofa a jedan deo, zajedno sa Italijanima, je zaposeo Donju Mutnicu dok je gro nacističkih trupa krenuo ka Obradovim Stolicama da zaposedne položaje. 12. oktobra, posle desetočasovne borbe na Čestobrodici, nemačke snage su razbijene i krenule su da se povlače. Nemci, koji su ostali u samom gradu, u Štofari, su se povukli, zajedno sa delom njihovih domaćih pomagača u pravcu Šavca i preko Morave. Nemci su u fabrici ostavili sanitetski material i telefonske veze. U prepodnevnim časovima, 13. oktobra 1944. godine jedinice Crvene armije su bez otpora ušle u Paraćin. Građani Paraćina, koji su saznali za događaje na Obradovim Stolicama i videli povlačenje Nemaca iz Štofare, su masovno izašli na ulice da pozdrave svoje oslobodioce. Vojnicima Crvene armije su pokušali da se priključe i dojučerašnji Nedićevi četnici, čak i komadant grada izašao u svečanoj uniformi stare jugoslovenske vojske da pozdravi ruske oslobodioce, čak je i govor pokušao da održi ispre Šumadije ali je sprečen povicima “Izdajnik” koji su dolazili od strane okupljenih građana. Prisutnima se obratio i partizanski oficir dr Guelmin.

Tokom dana grupa građana je počela da razoružava preostale četnike. samoinicijativno, i do večeri je grupa narasla na 40 ljudi, simpatizera NOP-a. Upali su opštinu i preuzeli vlast, na zadovoljstvo naroda, u svoje ruke. Neki od njih će kasnije, zbog pokazane brige za grad i NOB da uđu i u strukture vlasti. Odredili su grupa naoružanih čuvara da čuvaju dr Guelmina jer se pročulo da četnici imaju nameru da ga likvidiraju. Neki od njih će kasnije, zbog pokazane brige za grad i NOB da uđu i u strukture vlasti.

Druga grupa građana, koristeći vakum stvoren odlaskom nedićevaca, pokušala je da formira samostalno vlast. Okupili su se u kafani kod Ace Kuče gde je formirana politička organizacija “ Antifašistički odbor narodnog oslobođenja grada Paraćina”, čak su uspeli da narpave spisak članova izvršnog odbora i spisak članova. Ipak, nije im se dalo, pa kad su partizanske jedinice ušle u grad 16. oktobra, bivaju rasformirani jer se uvidelo da nisu kadri da formiraju organe vlasti. Umesto toga, formirana je komanda mesta a od razoružanih simpatizera koji su razoružavali četnike 13. uzeli su desetoricu za svoj obaveštajni odsek.

Ispred hotela “Grand” održan je veliki narodni zbor gde je izabran prvi narodnooslobodilački odbor u Paraćinu. Predsednik je postao časovničar Milosav Radojković. On je bio na ovoj poziciji do 1. aprila 1945. godine i za to vreme stvar od vitalnog značaja je bila da se prezimi zima i da se organizuje opštinski život, kao i pomoć borcima NOP-a. Ovo je bio početak posleratnog života Paraćina, u početku teškog ali nadasve produktivnog.

Paraćin je izvojevao svoje oslobođenje 13. oktobra ali njegova borba za slobodu i dalje traje i trajaće dok god je Paraćinaca!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *